Spawanie, cięcie, szlifowanie – pięć obowiązków zarządcy przed pracami niebezpiecznymi pożarowo

Rozporządzenie definiuje takie prace jako roboty remontowo-budowlane z użyciem otwartego ognia, cięciem z wytwarzaniem iskier mechanicznych i spawaniem. Chodzi o prace wewnątrz obiektów, na dachach, na terenach przyległych i placach składowych, a także w strefach zagrożenia wybuchem.

Przed rozpoczęciem prac właściciel, zarządca lub użytkownik obiektu musi:

• ocenić zagrożenie pożarowe w miejscu prac,
• ustalić środki zapobiegające powstaniu i rozprzestrzenieniu się pożaru lub wybuchu,
• wskazać osoby odpowiedzialne za przygotowanie miejsca, przebieg prac i zabezpieczenie miejsca po ich zakończeniu,
• dopuścić do prac tylko osoby upoważnione i wykwalifikowane,
• zapoznać wykonawców z zagrożeniami i przyjętymi zabezpieczeniami.

W trakcie prac trzeba zabezpieczyć materiały palne – także w rejonach przyległych, w konstrukcji i instalacjach. Na miejscu musi być sprzęt gaśniczy, a narzędzia muszą być sprawne. Po zakończeniu kontroluje się miejsce prac i otoczenie. W pomieszczeniach zagrożonych wybuchem stężenie par lub gazów nie może przekraczać 10% dolnej granicy wybuchowości.

Dobra praktyka: przepis nie narzuca formy dokumentu, ale najlepszym dowodem spełnienia obowiązków jest pisemne zezwolenie na prace niebezpieczne pożarowo. Zawiera ono ocenę zagrożenia, listę zabezpieczeń, nazwiska osób odpowiedzialnych i potwierdzenie kontroli po pracach. Kontrolę warto powtórzyć po upływie czasu, w którym może ujawnić się tlące się źródło ognia. Sposoby zabezpieczania takich prac powinny być też opisane w Instrukcji bezpieczeństwa pożarowego.

Jeden wzór zezwolenia – zgodny z IBP i z polisą. Ubezpieczyciele obiektów komercyjnych często mają własne wymagania dotyczące prac pożarowo niebezpiecznych, zapisane w warunkach ubezpieczenia lub w porozumieniu z właścicielem i zarządcą. Mogą one wymagać m.in. określonego wzoru zezwolenia, dozoru przeciwpożarowego podczas prac, kontroli po ich zakończeniu po wskazanym czasie albo usunięcia materiałów palnych w zadanym promieniu.

Jeżeli protokół z Instrukcji bezpieczeństwa pożarowego, zatwierdzony przez zarządcę, różni się od wymagań ubezpieczyciela, powstaje realne ryzyko. Wykonawca może działać w pełni zgodnie z IBP, a jednocześnie nie spełnić warunków uzgodnionych z ubezpieczycielem. Gdy dojdzie do pożaru lub wypadku, taka rozbieżność może ograniczyć lub znacznie utrudnić wypłatę odszkodowania.

Dlatego zezwolenia, protokoły kontroli i procedury w IBP powinny być spójne z wymaganiami ubezpieczyciela. W praktyce oznacza to:

• porównanie procedury z IBP z warunkami polisy i ewentualnymi zaleceniami inżynierów ryzyka ubezpieczyciela,
• stosowanie w obiekcie jednego, uzgodnionego wzoru zezwolenia – zamiast osobnych formularzy zarządcy, generalnego wykonawcy i ubezpieczyciela,
• przyjmowanie zawsze wymagania surowszego, gdy dokumenty się różnią,
• przegląd zgodności przy każdej aktualizacji IBP i przy każdej zmianie ubezpieczyciela lub warunków polisy,
• przechowywanie wypełnionych zezwoleń w sposób umożliwiający ich okazanie po zdarzeniu.

W budynkach biurowych prace pożarowo niebezpieczne często są niewidoczne dla zarządcy. To np. cięcie szlifierką kątową w szachtach instalacyjnych, lutowanie rur podczas przebudowy instalacji czy spawanie konstrukcji pod antresolę u najemcy. Iskry mogą przedostać się przez przepusty i szczeliny do sąsiednich pomieszczeń lub na inne kondygnacje, a tlenie się materiałów izolacyjnych może trwać długo po zakończeniu pracy. Dlatego zezwolenie powinno obejmować również sprawdzenie przestrzeni nad sufitem podwieszanym, pod podłogą techniczną i w szachcie.

Co może zrobić Prevent: wzór zezwolenia dopasowany do obiektu, procedura w IBP, szkolenie wykonawców i służb technicznych.

Źródła: Rozporządzenie MSWiA z 7.06.2010 r., rozdz. 8 (t.j. Dz.U. 2023 poz. 822) – LexLege · tekst pierwotny w ISAP.